Blog

Mô hình Không gian Tác chiến giúp nhìn chiến trường hiện đại qua các vùng quan sát, tác động, cơ động, hạn chế và từ chối.

Chiến trường thường được hình dung như một vùng đất nơi các lực lượng đối đầu. Nhưng cách nhìn đó quá đơn giản.

Một chiến trường hiện đại không phải là một mặt phẳng.

Nó là một không gian tác chiến đa chiều, nơi lực lượng, cảm biến, hỏa lực, thông tin, địa hình và thời gian cùng tạo ra những vùng khả năng và giới hạn khác nhau.

Hai lực lượng có thể đứng rất gần nhau về mặt địa lý nhưng hoàn toàn không ở cùng một trạng thái tác chiến. Một bên có thể nhìn thấy, tiếp cận và tác động lên bên kia; bên còn lại có thể bị che khuất, bị giới hạn hoặc không đủ khả năng phản ứng.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải chỉ là:

Ai đang ở đâu?

Mà là:

Ai có thể làm gì từ vị trí đó?

KHÔNG GIAN ĐỊA LÝ KHÔNG PHẢI LÀ KHÔNG GIAN TÁC CHIẾN

Bản đồ địa hình cho chúng ta biết vị trí.

Mô hình không gian tác chiến phải cho chúng ta biết khả năng.

Một ngọn núi có thể là vật cản đối với một lực lượng cơ động, nhưng đồng thời lại trở thành vị trí quan sát thuận lợi cho cảm biến.

Một vùng biển rộng có thể tạo điều kiện cơ động, nhưng lại trở thành không gian nguy hiểm nếu nằm trong vùng tác chiến của tên lửa chống hạm.

Một khu vực đô thị có thể làm giảm khả năng quan sát từ xa, nhưng đồng thời tạo ra nhiều điểm phục kích và làm thay đổi hoàn toàn ưu thế của hỏa lực.

Do đó, cùng một vị trí địa lý có thể mang những giá trị tác chiến khác nhau đối với từng lực lượng.

Địa lý tạo ra không gian. Năng lực quân sự biến không gian đó thành không gian tác chiến.

KHÔNG GIAN TÁC CHIẾN LÀ MỘT HỆ THỐNG CÁC VÙNG

Trong mô hình đơn giản nhất, chiến trường có thể được chia thành các vùng:

Vùng quan sát

Nơi một lực lượng có khả năng phát hiện hoặc theo dõi đối phương.

Vùng tác động

Nơi lực lượng có khả năng sử dụng hỏa lực hoặc một năng lực khác để tạo ảnh hưởng.

Vùng cơ động

Nơi lực lượng có thể di chuyển với mức độ tự do nhất định.

Vùng hạn chế

Nơi địa hình, hỏa lực, phòng thủ hoặc các yếu tố khác làm giảm khả năng hoạt động.

Vùng từ chối

Nơi chi phí hoặc mức độ nguy hiểm khiến một lực lượng không thể tự do tiến vào hoặc duy trì hoạt động.

Những vùng này không tồn tại độc lập.

Chúng có thể chồng lấn, dịch chuyển, mở rộng hoặc thu hẹp theo thời gian.

Đó chính là điểm bắt đầu của tư duy mô hình hóa chiến trường.

MỘT VỊ TRÍ KHÔNG CÓ GIÁ TRỊ TUYỆT ĐỐI

Trong chiến tranh, người ta thường hỏi một vị trí có quan trọng hay không.

Nhưng một vị trí không tự nhiên có giá trị.

Giá trị của nó phụ thuộc vào mối quan hệ giữa vị trí đó với toàn bộ hệ thống.

Một cao điểm có thể có giá trị lớn nếu nó mở rộng khả năng quan sát và kiểm soát các tuyến tiếp cận.

Nhưng nếu đối phương có khả năng chế áp cảm biến hoặc hỏa lực từ xa, giá trị của cao điểm đó có thể giảm mạnh.

Một eo biển có thể là điểm nghẽn chiến lược đối với lực lượng hải quân.

Nhưng nếu tồn tại một tuyến thay thế đủ khả năng vận chuyển, giá trị của điểm nghẽn cũng thay đổi.

Vì vậy, không nên hỏi:

“Điểm này quan trọng đến mức nào?”

Mà nên hỏi:

“Điểm này tạo ra quan hệ gì đối với các thành phần khác của chiến trường?”

Đây chính là tư duy mô hình.

CÁC LỚP KHÔNG GIAN CHỒNG LÊN NHAU

Không gian tác chiến hiện đại còn phức tạp hơn khi nhiều miền tác chiến cùng tồn tại.

Một khu vực có thể đồng thời là:

• không gian cơ động trên mặt đất;
• vùng phủ của radar;
• vùng tác chiến của tên lửa;
• không gian hoạt động của máy bay;
• vùng ảnh hưởng của tác chiến điện tử;
• không gian truyền dẫn thông tin;
• và khu vực chịu ảnh hưởng của các hệ thống không người lái.

Do đó, một chiến trường không nên được mô hình hóa bằng một bản đồ duy nhất.

Nó cần được nhìn như nhiều lớp không gian chồng lên nhau.

Khi các lớp này giao nhau, chúng tạo ra những vùng có giá trị tác chiến đặc biệt.

Một vùng có thể nằm ngoài tầm bắn của một hệ thống nhưng lại nằm trong vùng quan sát của hệ thống khác.

Một khu vực có thể an toàn đối với một loại lực lượng nhưng nguy hiểm đối với một loại lực lượng khác.

Một tuyến cơ động có thể tồn tại về mặt địa lý nhưng không còn khả thi về mặt tác chiến.

Không gian tác chiến vì thế là không gian của khả năng, không chỉ là không gian của vị trí.

MÔ HÌNH HÓA KHÔNG GIAN TÁC CHIẾN

Để mô hình hóa một chiến trường, có thể bắt đầu bằng bốn câu hỏi:

Một — Ai có thể nhìn thấy khu vực này?

Đây là lớp cảm biến và nhận thức.

Hai — Ai có thể tác động lên khu vực này?

Đây là lớp hỏa lực và năng lực tác động.

Ba — Ai có thể di chuyển qua khu vực này?

Đây là lớp cơ động và tiếp cận.

Bốn — Những khả năng đó thay đổi theo thời gian như thế nào?

Đây là lớp động lực của chiến trường.

Khi bốn câu hỏi được đặt lên cùng một không gian, bản đồ địa lý bắt đầu biến thành mô hình tác chiến.

TỪ KHÔNG GIAN ĐẾN QUYỀN LỰC

Điểm quan trọng nhất của mô hình không gian tác chiến nằm ở đây:

Kiểm soát không gian không nhất thiết có nghĩa là chiếm giữ không gian.

Một lực lượng có thể tạo ảnh hưởng lên một khu vực mà không cần hiện diện trực tiếp tại đó.

Một hệ thống cảm biến có thể làm thay đổi hành vi của đối phương.

Một vùng hỏa lực có thể khiến một tuyến đường trở nên quá nguy hiểm.

Một lớp phòng thủ có thể buộc đối phương phải thay đổi hướng tiếp cận.

Như vậy, quyền lực trong chiến trường không chỉ được tạo ra bởi sự hiện diện, mà còn bởi khả năng định hình lựa chọn của đối phương.

Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy địa lý sang tư duy hình học chiến trường.

KHÔNG GIAN TÁC CHIẾN LUÔN BIẾN ĐỔI

Không có một bản đồ chiến trường nào tồn tại mãi mãi.

Khi một radar bị phá hủy, vùng quan sát thay đổi.

Khi một khẩu đội tên lửa di chuyển, vùng tác động thay đổi.

Khi một tuyến đường bị phong tỏa, không gian cơ động thay đổi.

Khi thời tiết thay đổi, khả năng quan sát và hoạt động của các hệ thống cũng thay đổi.

Khi một bên mất khả năng truyền thông tin, toàn bộ chuỗi nhận thức và quyết định có thể thay đổi theo.

Vì vậy, không gian tác chiến là một hệ thống động.

Nó phải được đọc như một cấu trúc liên tục biến đổi chứ không phải một bản đồ cố định.

TỪ MÔ HÌNH KHÔNG GIAN ĐẾN CÁC MÔ HÌNH KHÁC

Mô hình Không gian Tác chiến là điểm khởi đầu của Battlefield Models.

Từ đây, chúng ta có thể tiếp tục xây dựng các mô hình cụ thể hơn:

Không gian
→ Vùng phủ
→ Bán kính tác chiến
→ Vùng chồng lấn
→ Lớp phòng thủ
→ Điểm mù
→ Khả năng tiếp cận
→ Điểm nghẽn
→ Tempo
→ Hệ thống chiến trường

Mỗi mô hình làm rõ một quan hệ.

Khi các quan hệ được đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một bức tranh lớn hơn về cách chiến trường vận hành.

GÓC NHÌN PHỤNG LONG

Hình học Chiến trường không bắt đầu bằng câu hỏi lực lượng nào mạnh hơn.

Nó bắt đầu bằng một câu hỏi khác:

Không gian này cho phép ai làm gì, ngăn cản ai làm gì, và buộc ai phải thay đổi lựa chọn?

Khi trả lời được câu hỏi đó, chúng ta bắt đầu nhìn chiến trường không phải như một bản đồ có các lực lượng nằm trên đó, mà như một hệ thống các vùng khả năng, giới hạn và tương tác.

Đó là nền tảng của Mô hình Không gian Tác chiến.