Blog

Một hệ thống phòng thủ mạnh không nhất thiết là hệ thống có một lớp bảo vệ tuyệt đối.

Trong chiến trường hiện đại, điều quan trọng hơn là:

Nếu lớp đầu tiên bị xuyên qua, điều gì còn lại?

Một lực lượng có thể được bảo vệ bởi nhiều tầng cảm biến, nhiều lớp hỏa lực, nhiều tuyến cơ động và nhiều phương án phản ứng khác nhau. Các lớp đó không tồn tại độc lập. Chúng chồng lên nhau, hỗ trợ nhau và tạo ra độ sâu cho toàn bộ hệ thống.

Đó là nền tảng của mô hình lớp phòng thủ.

Mô hình này giúp chúng ta chuyển từ cách nhìn một hệ thống phòng thủ như một bức tường sang cách nhìn nó như một cấu trúc nhiều tầng, trong đó mỗi lớp có chức năng, giới hạn và quan hệ riêng với các lớp khác.

PHÒNG THỦ KHÔNG PHẢI LÀ MỘT ĐƯỜNG BIÊN

Cách hình dung đơn giản nhất về phòng thủ là một đường biên.

Bên trong là khu vực được bảo vệ.

Bên ngoài là khu vực của đối phương.

Nhưng chiến tranh hiện đại không vận hành theo một đường biên duy nhất.

Một hệ thống phòng thủ có thể bắt đầu từ rất xa mục tiêu cần bảo vệ.

Ở đó có thể là các cảm biến cảnh giới.

Xa hơn nữa có thể là các lực lượng có khả năng phát hiện sớm hoặc tác động từ xa.

Tiếp theo là các lớp đánh chặn.

Gần mục tiêu hơn là các hệ thống phòng thủ tầm ngắn.

Cuối cùng là những biện pháp bảo vệ trực tiếp và khả năng phục hồi sau khi bị tấn công.

Vì vậy:

Phòng thủ không phải là một bức tường.

Nó là chiều sâu.

MỘT LỚP PHÒNG THỦ LÀ GÌ?

Một lớp phòng thủ là một tập hợp năng lực cùng thực hiện một chức năng nhất định trong cấu trúc bảo vệ.

Một lớp có thể tập trung vào:

• phát hiện;
• nhận dạng;
• theo dõi;
• đánh chặn;
• chế áp;
• bảo vệ lực lượng;
• hoặc phục hồi sau tác động.

Điều quan trọng là một lớp không nhất thiết phải là một loại vũ khí.

Một lớp phòng thủ có thể bao gồm nhiều hệ thống khác nhau nhưng cùng phục vụ một chức năng.

Ngược lại, một hệ thống duy nhất cũng có thể đóng góp vào nhiều lớp khác nhau.

Do đó, mô hình lớp phòng thủ không phân chia chiến trường theo tên vũ khí, mà theo chức năng của năng lực.

Đây là điểm rất quan trọng.

TỪ XA ĐẾN GẦN

Một cấu trúc phòng thủ điển hình có thể được hình dung theo chiều sâu:

Phát hiện sớm
↓
Theo dõi và nhận thức
↓
Tác động từ xa
↓
Đánh chặn
↓
Phòng thủ gần
↓
Bảo vệ mục tiêu
↓
Phục hồi

Mỗi lớp tạo ra một cơ hội khác nhau để ngăn chặn hoặc giảm tác động của đối phương.

Nếu mục tiêu vượt qua một lớp, lớp tiếp theo vẫn còn khả năng phản ứng.

Đây là ý tưởng cốt lõi của phòng thủ nhiều lớp.

Nhưng nhiều lớp không tự động có nghĩa là phòng thủ mạnh.

Điều quan trọng là các lớp có thực sự liên kết và bổ sung cho nhau hay không.

ĐỘ SÂU QUAN TRỌNG HƠN ĐỘ DÀY

Một hệ thống có rất nhiều phương tiện phòng thủ nhưng tất cả đều tập trung ở cùng một vị trí có thể vẫn dễ bị xuyên thủng.

Ngược lại, một hệ thống có ít phương tiện hơn nhưng được bố trí thành nhiều lớp độc lập có thể tạo ra độ bền lớn hơn.

Đây là sự khác biệt giữa:

Độ dày

và

Độ sâu.

Độ dày nói về số lượng năng lực.

Độ sâu nói về số lần đối phương phải vượt qua một ngưỡng mới để đạt được mục tiêu.

Một hệ thống phòng thủ có chiều sâu buộc đối phương phải giải quyết nhiều bài toán liên tiếp.

Phát hiện một lớp chưa đủ.

Phải vượt qua lớp tiếp theo.

Đánh bại một hệ thống chưa đủ.

Phải tiếp tục xử lý hệ thống phía sau.

Vì vậy, mô hình lớp phòng thủ không chỉ đo số lượng lớp, mà còn xem xét cách các lớp tạo ra chiều sâu tác chiến.

Đây cũng là lý do mô hình lớp phòng thủ phải đánh giá chiều sâu của hệ thống, thay vì chỉ đếm số lượng phương tiện được bố trí.

CÁC LỚP PHÒNG THỦ PHẢI CHỒNG LẤN

Một lớp phòng thủ đơn độc luôn có giới hạn.

Nếu chỉ có một lớp cảm biến, việc vô hiệu hóa cảm biến đó có thể tạo ra khoảng trống lớn.

Nếu chỉ có một lớp đánh chặn, một cuộc tấn công bão hòa có thể làm hệ thống quá tải.

Nếu chỉ có một tuyến bảo vệ, một điểm đột phá có thể làm toàn bộ cấu trúc mất tác dụng.

Vì vậy, các lớp phải chồng lấn và hỗ trợ lẫn nhau.

Một cảm biến ở lớp ngoài có thể cung cấp dữ liệu cho lớp hỏa lực.

Một hệ thống đánh chặn ở lớp giữa có thể làm giảm áp lực cho lớp phòng thủ gần.

Một lực lượng cơ động có thể xử lý những mục tiêu vượt qua các lớp cố định.

Đây là nơi mô hình lớp phòng thủ kế thừa trực tiếp từ mô hình vùng chồng lấn.

Nếu vùng chồng lấn giúp chúng ta nhìn thấy các vùng năng lực giao nhau, thì lớp phòng thủ giúp tổ chức những vùng đó thành một cấu trúc có chiều sâu.

MỖI LỚP CÓ MỘT NHIỆM VỤ

Một sai lầm phổ biến là kỳ vọng mỗi lớp phải có khả năng giải quyết toàn bộ mối đe dọa.

Thực tế không cần như vậy.

Một lớp có thể chỉ có nhiệm vụ:

phát hiện sớm.

Lớp khác có nhiệm vụ:

làm chậm hoặc làm suy giảm đòn tấn công.

Lớp tiếp theo:

đánh chặn mục tiêu còn lại.

Lớp cuối:

bảo vệ trực tiếp mục tiêu quan trọng.

Điều này tạo ra một nguyên lý:

Một lớp không cần hoàn hảo nếu toàn bộ hệ thống được thiết kế để bù đắp cho điểm yếu của từng lớp.

Đây là bản chất của phòng thủ theo hệ thống.

ĐIỂM YẾU CỦA MỘT LỚP KHÔNG NHẤT THIẾT LÀ ĐIỂM SỤP ĐỔ

Một hệ thống nhiều lớp có thể chấp nhận một số điểm yếu cục bộ.

Một radar có thể bị phá hủy.

Một khẩu đội có thể bị chế áp.

Một tuyến truyền dữ liệu có thể bị gián đoạn.

Nhưng nếu những mất mát đó không làm toàn bộ hệ thống mất khả năng nhận thức và phản ứng, cấu trúc phòng thủ vẫn còn khả năng hoạt động.

Đây chính là giá trị của dư thừa có tổ chức.

Tuy nhiên, điều này chỉ đúng khi các lớp thực sự độc lập ở mức cần thiết.

Nếu nhiều lớp cùng phụ thuộc vào một nguồn điện, một mạng dữ liệu hoặc một trung tâm chỉ huy duy nhất, một cuộc tấn công vào mắt xích đó có thể làm nhiều lớp suy giảm đồng thời.

Khi đó:

Nhiều lớp trên bản đồ

không có nghĩa

nhiều lớp trong thực tế.

ĐIỂM SỤP ĐỔ CỦA HỆ THỐNG

Một hệ thống phòng thủ nhiều lớp vẫn có thể có những điểm mà nếu bị tác động, toàn bộ cấu trúc sẽ suy giảm mạnh.

Đó có thể là:

• trung tâm chỉ huy;
• mạng truyền dữ liệu;
• nguồn năng lượng;
• cảm biến then chốt;
• tuyến hậu cần;
• hoặc một năng lực mà nhiều lớp cùng phụ thuộc.

Đây là điểm phụ thuộc hệ thống.

Vì vậy, khi đánh giá một cấu trúc phòng thủ, không chỉ cần hỏi:

Có bao nhiêu lớp?

Mà phải hỏi:

Các lớp phụ thuộc vào nhau đến mức nào?

Một hệ thống có nhiều lớp nhưng phụ thuộc quá mức vào một mắt xích có thể dễ tổn thương hơn một hệ thống ít lớp hơn nhưng có khả năng tự duy trì tốt.

PHÒNG THỦ VÀ KHẢ NĂNG BÃO HÒA

Một lớp phòng thủ có giới hạn về số lượng mục tiêu mà nó có thể xử lý trong một khoảng thời gian.

Nếu số lượng mục tiêu vượt quá khả năng xử lý, lớp đó có thể bị bão hòa.

Đây là lý do đối phương không nhất thiết phải phá hủy từng hệ thống.

Họ có thể tìm cách tạo ra nhiều mục tiêu hoặc nhiều hướng tác động hơn khả năng xử lý của lớp phòng thủ.

Khi đó, một lớp vẫn còn tồn tại nhưng hiệu quả của nó giảm xuống.

Nếu các lớp phía sau không đủ khả năng hấp thụ lượng mục tiêu còn lại, cấu trúc phòng thủ có thể nhanh chóng suy yếu.

Do đó, mô hình lớp phòng thủ phải xem xét cả khả năng xử lý của từng lớp chứ không chỉ vị trí của chúng.

PHÒNG THỦ LÀ MỘT HỆ THỐNG ĐỘNG

Một cấu trúc phòng thủ không đứng yên.

Các cảm biến có thể di chuyển.

Các đơn vị hỏa lực có thể thay đổi vị trí.

Các tuyến cơ động có thể được mở hoặc đóng.

Các hệ thống có thể được bổ sung, thay thế hoặc tái bố trí.

Đối phương cũng liên tục thay đổi hướng tiếp cận.

Vì vậy, các lớp phòng thủ có thể:

mở rộng → thu hẹp → dịch chuyển → mất đi → được tái lập.

Một lớp phòng thủ mạnh hôm nay có thể trở nên yếu hơn ngày mai nếu môi trường tác chiến thay đổi.

Điều này làm cho mô hình lớp phòng thủ trở thành một mô hình động, chứ không phải một sơ đồ cố định.

LỚP PHÒNG THỦ VÀ CHI PHÍ

Phòng thủ nhiều lớp luôn có giá của nó.

Mỗi lớp cần:

• phương tiện;
• con người;
• năng lượng;
• thông tin;
• bảo trì;
• hậu cần;
• và khả năng bảo vệ chính nó.

Do đó, không thể xây dựng vô hạn các lớp.

Bài toán thực sự là:

Đầu tư thêm một lớp phòng thủ có tạo ra thêm đủ giá trị để biện minh cho chi phí hay không?

Một lớp mới có thể tạo ra độ sâu đáng kể.

Nhưng cũng có thể chỉ tạo thêm một vùng chồng lấn nhỏ mà không làm thay đổi đáng kể khả năng sống sót của hệ thống.

Vì vậy, chiều sâu phòng thủ cũng là một bài toán tối ưu hóa nguồn lực.

TỪ PHÒNG THỦ SANG KHẢ NĂNG SỐNG SÓT

Mục tiêu cuối cùng của phòng thủ không phải là ngăn chặn mọi cuộc tấn công.

Trong thực tế, không có hệ thống nào bảo đảm được điều đó.

Mục tiêu thực tế hơn là:

giảm khả năng bị phát hiện → giảm khả năng bị tác động → giảm hiệu quả đòn đánh → duy trì năng lực phản ứng → phục hồi sau tổn thất.

Một hệ thống phòng thủ tốt vì vậy không chỉ có khả năng ngăn chặn.

Nó còn có khả năng chịu đựng và phục hồi.

Đây là bước chuyển từ tư duy:

Phòng thủ = không bị đánh trúng

sang:

Phòng thủ = vẫn duy trì được năng lực sau khi bị tấn công.

Mô hình lớp phòng thủ vì vậy không chỉ mô tả cách ngăn chặn đòn tấn công, mà còn cho thấy hệ thống có thể duy trì năng lực sau tổn thất như thế nào.

TỪ LỚP PHÒNG THỦ ĐẾN HÌNH HỌC CHIẾN TRƯỜNG

Khi các lớp phòng thủ được đặt lên bản đồ, chúng tạo ra một cấu trúc hình học đặc biệt.

Mỗi lớp có vùng phủ.

Mỗi vùng phủ có bán kính tác chiến.

Các bán kính chồng lấn.

Các vùng chồng lấn tạo ra độ sâu.

Nhưng giữa các lớp vẫn có thể tồn tại:

khoảng trống → điểm mù → tuyến tiếp cận → điểm nghẽn.

Do đó, mô hình lớp phòng thủ không chỉ cho chúng ta biết hệ thống bảo vệ ở đâu.

Nó còn giúp xác định nơi hệ thống có thể bị xuyên thủng.

Đây là lý do mô hình phòng thủ luôn phải được đọc cùng với mô hình điểm mù và khả năng tiếp cận.

TỪ MÔ HÌNH LỚP PHÒNG THỦ ĐẾN CÁC MÔ HÌNH TIẾP THEO

Chuỗi của Battlefield Models đến đây đã đi từ:

Không gian tác chiến
→ Vùng phủ
→ Bán kính tác chiến
→ Vùng chồng lấn
→ Lớp phòng thủ

Nếu bốn mô hình trước giúp chúng ta hiểu không gian và sự giao nhau của các năng lực, thì mô hình lớp phòng thủ cho thấy cách những năng lực đó được tổ chức thành chiều sâu bảo vệ.

Nhưng một hệ thống có nhiều lớp vẫn có thể có những khu vực mà nó không nhìn thấy, không tác động được hoặc không bảo vệ đủ.

Vì vậy, câu hỏi tiếp theo là:

Khoảng trống nằm ở đâu?

Đó là vấn đề của BM.006 — Mô hình Điểm Mù.

GÓC NHÌN PHỤNG LONG

Một bức tường chỉ bảo vệ được nơi nó đứng.

Một hệ thống phòng thủ nhiều lớp bảo vệ bằng chiều sâu.

Nhưng chiều sâu không nằm ở số lượng lớp.

Nó nằm ở khả năng để một lớp tiếp tục tồn tại khi lớp khác thất bại.

Vì thế, một hệ thống phòng thủ thực sự mạnh không phải là hệ thống không có điểm yếu.

Mà là hệ thống:

biết điểm yếu nằm ở đâu, có lớp nào bù đắp cho nó, và sau khi một lớp bị xuyên thủng thì còn bao nhiêu không gian để tiếp tục chiến đấu.

Đó là bản chất của mô hình lớp phòng thủ.

Và cũng từ đây, chúng ta bắt đầu nhìn thấy một nghịch lý của chiến trường:

Muốn hiểu một hệ thống phòng thủ mạnh đến đâu, đôi khi phải bắt đầu bằng việc tìm xem nó không nhìn thấy gì.