Mở rộng quan hệ với nhiều cường quốc giúp Việt Nam có thêm cơ hội, nhưng chưa chắc tạo ra nhiều lựa chọn thực chất. Tự chủ chiến lược phụ thuộc vào năng lực thay thế, sức chống chịu và khả năng chuyển hợp tác quốc tế thành năng lực trong nước.
Việt Nam tăng cường quan hệ với Mỹ không đồng nghĩa với việc đứng về phía Mỹ để đối đầu Trung Quốc. Nhưng từ góc nhìn chiến lược, những thay đổi trong quan hệ Việt – Mỹ có thể tác động đến môi trường an ninh, chuỗi cung ứng và khả năng định hình trật tự khu vực của Trung Quốc.
Việt Nam có thể không tham gia đối đầu giữa các cường quốc, nhưng vẫn chịu tác động từ thương mại, công nghệ, đầu tư và an ninh. Vấn đề là làm thế nào để bảo vệ lợi ích quốc gia và duy trì năng lực tự chủ.
Việt Nam không thể đơn phương viết lại quan hệ với Bắc Kinh, nhưng có thể xây dựng những nguyên tắc, cơ chế và năng lực để hợp tác mà vẫn giữ được quyền lựa chọn. Đây là nền tảng của một “luật chơi” có tính thực tế và bền vững.