Phụ thuộc không đồng nghĩa với mất tự chủ. Điểm quyết định nằm ở khả năng thay thế và quyền lựa chọn khi điều kiện bên ngoài thay đổi.
Ukraine muốn làm suy yếu nguồn lực chiến tranh của Nga, nhưng các đòn đánh vào cơ sở năng lượng có thể va chạm với ưu tiên của chính những đối tác đang hỗ trợ Kyiv. Nghịch lý này cho thấy quyền chủ động chiến lược phụ thuộc không chỉ vào năng lực chiến đấu mà còn vào độ ổn định của mạng lưới hỗ trợ.
Quyền lực không chỉ nằm ở lãnh thổ hay nguồn lực. Khi dòng chảy thay đổi, hạ tầng, trung tâm sản xuất và những điểm kiểm soát mới có thể làm quyền lực dịch chuyển.
Sau xung đột, quyền lực không chỉ thay đổi theo lãnh thổ hay sức mạnh. Dòng chảy, sự phụ thuộc và khả năng lựa chọn cũng có thể làm dịch chuyển tương quan quyền lực.
Việt Nam không thể thay đổi vị trí địa lý hay lựa chọn nước láng giềng, nhưng có thể thiết kế cấu trúc quan hệ với Bắc Kinh. Bài toán là làm thế nào để vừa hợp tác, vừa quản lý bất đồng và giữ được quyền lựa chọn chiến lược.
Sở hữu nguồn lực mới chỉ là điểm bắt đầu. Quyền lực có thể nằm ở những mắt xích kiểm soát công nghệ, chế biến, logistics, thị trường và khả năng thay thế trong chuỗi giá trị.
Ai kiểm soát điểm nghẽn có thể tác động mạnh đến dòng chảy. Nhưng quyền lực thực sự còn phụ thuộc vào mức độ phụ thuộc, chi phí thay thế và khả năng tạo ra tuyến thay thế.