Một lựa chọn có thể mang lại lợi ích trước mắt nhưng đồng thời tạo ra những ràng buộc khó thay đổi trong tương lai. Phụ thuộc dài hạn hình thành khi lợi ích hiện tại không đi cùng năng lực thay thế, khả năng làm chủ và phương án ứng phó khi điều kiện hợp tác thay đổi. Vấn đề không phải là từ chối lợi ích trước mắt, mà là nhận diện cái giá có thể xuất hiện về sau.
Hợp tác công nghệ không chỉ giúp Việt Nam tiếp cận máy móc, thiết bị và tri thức từ bên ngoài. Giá trị quan trọng hơn là khả năng làm chủ quy trình, cải tiến công nghệ, phát triển năng lực nội địa và tạo ra giá trị cao hơn. Vấn đề không chỉ là nhận được công nghệ gì, mà là sau hợp tác, Việt Nam có thể tự làm được những gì.
Mở rộng quan hệ với nhiều cường quốc giúp Việt Nam có thêm cơ hội, nhưng chưa chắc tạo ra nhiều lựa chọn thực chất. Tự chủ chiến lược phụ thuộc vào năng lực thay thế, sức chống chịu và khả năng chuyển hợp tác quốc tế thành năng lực trong nước.
Mỹ và Trung Quốc không chỉ cạnh tranh về thương mại hay sức mạnh quân sự. Cuộc cạnh tranh còn xoay quanh công nghệ, năng lực sản xuất, ảnh hưởng quốc tế và khả năng định hình những quy tắc mà các quốc gia khác phải thích ứng.